Joomla Templates and Joomla Extensions by JoomlaVision.Com

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Bạn đang xem: VĂN HÓA Lễ mừng thọ của người Tày

Lễ mừng thọ của người Tày

Lễ mừng thọ của người Tày được thực hiện với một nghi thức tôn nghiêm, trang trọng, mang bản sắc văn hóa và tín ngưỡng của dân tộc.

Thầy Tào, thầy Pựt chuẩn bị làm lễ.
Cũng như nhiều dân tộc khác, người Tày quan niệm trong vũ trụ luôn tồn tại cõi âm và cõi dương. Cõi dương hiện hữu, cõi âm vô hình nhưng lại có tác động đến đời sống tâm linh của con người. Bản thân con người luôn tồn tại 2 phần: phần xác và phần hồn, phần vía người Tày gọi là “khoăn”. Đàn ông có 7 khoăn, đàn bà có 9 khoăn, người có 30 vía đằng trước, 50 vía đằng sau, 12 vía giữ thân.

Sở dĩ con người sống được là do “khoăn” hội tụ đủ trong người, bịch gạo hồn ở trên trời còn đầy, cây mệnh xanh tươi, cầu mệnh vững chắc. Theo vòng quay can tri, cứ 12 năm quay trở lại năm tuổi. Thông thường đến tuổi 49, con người bắt đầu có biểu hiện của tuổi già, như: hay đau ốm, mắt mờ, hay gặp vận hạn... Tức là lúc đó bịch gạo hồn đã vơi, cây đã úa, cầu mệnh đã mục. Nên người ta tổ chức làm lễ mừng thọ mà người Tày gọi là “ Pú lường”, tức bù lương cho bịch gạo hồn được đầy trở lại, trồng cây mệnh xanh tươi, bắc lại cầu mệnh vững chắc. Người ta làm lễ để trình lên Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu gia hạn thêm cho người được làm thọ sống lâu, sống vui. Lễ mừng thọ của người Tày thường được tổ chức vào những ngày đầu xuân.

Ngay từ tối trước hôm mừng thọ, nhà gia chủ đã tấp nập từ trẻ, già, lớn, bé. Con cháu, họ hàng mỗi người mang theo một gánh có đầy đủ gạo, thịt, rượu, tiền vàng, quần áo, khăn mũ. Mỗi túi gạo nhỏ của các con cháu mang đến được đổ chung vào một cái thúng, để khi hành lễ, đây sẽ là phần lương mà con cháu bổ sung vào bịch gạo hồn. Một chiếc lầu bổ lương cũng được họ đan kết thật cẩn thận.

Hai người sẽ điều hành buổi lễ là ông Pựt, ông Tào. Truyền thuyết kể rằng Pựt, Tào đã xuất hiện từ rất lâu đời. Họ là những người được phong cấp sắc, nhất là Tào phải có kiến thức sâu rộng, biết chữ và tiếng Hán Nôm. Cả hai phải được bà con trong làng tín nhiệm, coi trọng bởi họ là người có thể tấu trình, gặp được các vị thần cũng như diệt trừ được yêu ma. Mỗi khi nhà nào có chuyện hiếu hỷ, cần được giải hạn, cầu phúc cầu an, họ lại mời Pựt, Tào về làm lễ.

Để chuẩn bị cho buổi lễ, các bà, các chị cắt những đồng tiền vàng từ những tấm giấy bản, chuẩn bị những chiếc áo vàng cho mẹ Bjóc, 36 chiếc cờ, 4 cái ô, 7 chiếc thuyền để cắm ô và cờ. Theo quan niệm của người Tày, ai sinh ra cũng có thuyền chở số mệnh. Các thầy Tào, Pựt chuẩn bị đàn tính, gương soi, quạt để soi và xua đuổi tà ma, ác quỷ.

Một đàn cúng lễ được dựng dưới chân bàn thờ. Mâm chính đựơc đặt ở giữa, có đầy đủ đầu lợn, 2 con gà, 1 hũ rượu ngọt được gia đình ủ bằng gạo nếp và 5 chén rượu, 5 đôi đũa và gạo thắp hương. Mâm slay để Pựt, Tào ngồi đối diện. Mâm này có 5 bát: bát thứ nhất để cắm lục mệnh của người được làm thọ; bát thứ hai để thờ Nam Tào, Bắc Đẩu - hai vị thần trông coi số mệnh; bát thứ 3 thờ Hoa vương thánh mẫu (Mẹ Bjóc); bát thứ 4 là bát gạo hồn có một quả trứng gà đặt dựng đứng để lấy mệnh của mọi người trong gia đình; bát thứ 5 để đặt ấn tín của thầy. Còn những mâm khác đặt con lợn quay của con rể, cháu rể đem đến. Đã trở thành một tục lệ lâu đời, trong những dịp lễ như vậy, con gái, cháu gái trong gia đình đã lấy chồng khi tới phải mang theo một con lợn quay.

Những tấm trướng bằng vải màu của con cháu mang đến mừng thọ được treo trang trọng quanh nhà. Những tấm trướng mang theo lời chúc. Ở mỗi tuổi làm thọ, tấm trướng được chọn màu và viết nội dung cho phù hợp: 49 tuổi ghi chữ phúc, nếu thọ 61 ghi chữ thọ, 73 ghi chữ khang và tuổi 85 ghi chữ ninh. Người nào đạt đến tuổi 85 là đã hội đủ 4 chữ phúc, thọ, khang, ninh trong người.

Sau khi tất cả đã được chuẩn bị xong đầy đủ, thầy Tào, Pựt bắt đầu hành lễ. Trước tiên, thầy Tào, Pựt trình báo lên tổ tiên, các vị thần về lý do buổi lễ, cúng các cỗ vật lên tổ tiên. Sau đó, một người trong gia đình đi lên rót rượu, thắp hương vái lậy. Hành động này kết thúc việc trình báo, đã mời được tổ tiên về chứng giám cho buổi lễ. Tiếp đến là hành lễ: phần đầu là giải hạn. Thầy Pựt, Tào đọc những lời ca, bài hát. Sau mỗi khúc hát của Pựt, Tào, một người lại đi lên rót rượu và thắp hương.

Trong phần lễ của Tào, Pựt những lời ca đều mang nghĩa tập hợp binh mã, chép lễ và hành trình dâng lên trời. Trong chuyến đi này, đoàn quân phải trải qua nhiều chặng từ khi chuyển lương xuống thuyền, qua chặng nào cũng dâng vàng mã, xin các thần cho qua. Khi đã đến được chốn vua Ghi - vị vua trông coi hoạn nạn trên trời, đoàn xin vua giải hạn cho gia chủ mọi bề bình yên. Trong quá trình cống vật, đoàn phải trải qua 12 cửa lầu môn, trình cả mẹ Sử thả vía cho người được làm thọ, đổi số cho người làm thọ được an khang, trường thọ, tống tà quỷ ra khỏi nhà.

Giải hạn xong, thầy bắt đầu gọi hồn của cả gia đình: Túi áo hồn của gia đình được đặt sát mâm của Pựt theo thứ tự từ cha, mẹ, con, cháu. Pựt sẽ gọi hồn vía (tức khoăn) đã siêu tán đi nơi khác trở về nhập vào thân xác. Sau khi gọi hồn cả gia đình, Pựt gọi “khoăn” của người được làm thọ. Động tác gọi “khoăn” làm 3 lần, đồng thời sóc tấm thẻ. Nếu 2 thẻ cùng ngửa thì thu được hồn về, nếu một sấp một ngửa thì hồn vẫn thất tán, phải làm lại đến khi hai thẻ cùng ngửa thì mới thu được khoăn về.

Sau phần hát gọi hồn, Pựt tiếp tục chỉ đạo chuyển lương: Con cháu họ hàng ngồi xếp hàng đối diện, từ thúng gạo của con cháu trải một tấm vải trắng trên lớp vải đen dẫn đến lầu bổ lương, tượng trưng cho chiếc cầu nối từ hạ giới lên thiên đình. Trên mặt vải đặt những chiếc đũa xếp hình chữ chi cùng vàng mã tượng trưng là thanh cầu và tiền hành lộ. Thầy xúc từng bát gạo ra bát đem theo vàng mã và ít tiền lẻ rồi làm niệm chú và đưa cho con cháu truyền tay nhau đổ vào lầu bổ lương. Việc làm này nhằm thể hiện con cháu cùng bổ lương vào bịch gạo hồn để “khoăn” của người được làm thọ hội tụ về đầy đủ. Khi bịch gạo hồn đã đầy, số gạo dư trong thúng lẫn những đồng tiền sẽ được thầy Tào, Pựt ban lại cho con cháu coi như lộc của ông bà, cha mẹ.

Còn chiếc lầu bổ lương sẽ được 1 người con trong gia đình vừa hát vừa đưa lên buộc vào cây thượng lương ở trên gác. Còn ở dưới, thầy Tào, Pựt cũng hát những khúc hát chúc tụng tốt đẹp cầu mong cho người được làm thọ mọi điều an hòa, trường thọ, con cháu vui vầy. Sau khi mọi nghi thức trong nhà đã xong xuôi, con rể và con trai đem hai cây tre, cây chuối tượng trưng cho hai cây mệnh đưa ra ngoài vườn, chọn nơi đất tốt, trông và rào chắn cẩn thận để cây mọc lên xanh tươi. Tại đây, người ta cũng rót rươu, thắp hương để báo cáo việc mình làm. Sau tất cả những nghi thức này, người được làm thọ sẽ được hộ mệnh linh hồn, tiếp tục được sống khỏe mạnh với con cháu, không lo sợ bệnh tật, ốm đau.

Mừng thọ cho người cao tuổi đối với người Tày nói riêng và các dân tộc nói chung là một truyền thống có từ lâu đời, biểu lộ quan niệm chất phác về lòng kính trọng, biết ơn đối với ông, bà, cha, mẹ. Lễ mừng thọ không chỉ thể hiện nền nếp, gia phong của một gia đình mà còn mang ý nghĩa về văn hóa dân tộc.

Minh Đức

Báo Cao Bằng

BÀI VIẾT LIÊN QUAN