Share |

Lễ Thanh minh của người Tày, Nùng

Khắp các sườn núi, nơi "ngự" những khu mộ rực rỡ những cây nêu đủ sắc màu ẩn hiện trong làn khói hương nghi ngút.

Người Tày, Nùng coi ngày 3/3 âm lịch là ngày tết Tảo mộ hay còn gọi là ngày mở cửa mồ. Từ sáng mọi gia đình đã sắm sửa lễ vật gồm xôi ngũ sắc, thịt lợn, gà luộc, măng vầu hấp thịt nạc, cá chép, hoa quả... mang ra mộ tổ tiên làm lễ. Người, Tày Nùng cho rằng có thể tết Nguyên đán không về quê nhà được nhưng không thể vắng mặt trong ngày tết Tảo mộ.

Nguồn gốc tết Thanh minh

Tết Thanh minh được bắt nguồn từ Trung Quốc. Chuyện kể rằng, đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công, nước Tấn, gặp loạn phải bỏ nước lưu vong, nay trú nước Tề, mai trú nước Sở. Bấy giờ có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi theo vua giúp đỡ mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong hỏi ra mới biết, đem lòng cảm kích vô cùng. Giới Tử Thôi theo phò Tấn Văn Công trong mười chín năm trời, cùng nhau trải nếm bao nhiêu gian truân nguy hiểm. Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi báu trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công, nhưng lại quên mất công lao của Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình làm được việc gì, cũng là cái nghĩa vụ của mình, chứ không có công lao gì đáng nói. Vì vậy, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm. Giới Tử Thôi không chịu rời Điền Sơn ra lĩnh thưởng, Tấn Văn Công hạ lệnh đốt rừng, ý muốn thúc ép Giới Tử Thôi phải ra, nhưng ông nhất định không chịu tuân mệnh, rốt cục cả hai mẹ con ông đều chết cháy. Vua thương xót, lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng niệm (khoảng từ mồng 3/3 đến mồng 5/3 âm lịch hàng năm).

Từ đó ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm được coi là ngày tết Hàn thực, nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất. Từ thời Lý nhân dân ta đã tiếp nhận tết Hàn thực nhưng ý nghĩa của ngày tết này đã biến đổi và mang đậm màu sắc truyền thống, phù hợp với tâm lý cũng như cuộc sống thường nhật của người dân nước Việt. Vào ngày tết Hàn thực, người Việt không kiêng lửa, mọi việc nấu nướng vẫn được thực hiện, chỉ có điều người Việt dùng bánh trôi - bánh chay cho tết Hàn thực với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội - hàn thực. Vì vậy người Việt còn gọi tết Hàn thực bằng một tên gọi khác là tết bánh trôi - bánh chay.

Tết Tảo mộ năm nay cũng vậy đến Cao Bằng đâu đâu cũng thấy người người ngược xuôi đi tảo mộ. Khắp các sườn núi, nơi "ngự" những khu mộ rực rỡ những cây nêu đủ sắc màu ẩn hiện trong làn khói hương nghi ngút.

Xin giới thiệu những hình ảnh trong ngày tết Tảo mộ tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng:

Chùm ảnh: Chơi lễ mở cửa mồ với người Tày, Nùng

Cũng như nhiều khu chợ khác ở vùng núi phía bắc, những quầy hàng mã tại chợ thị trấn Nước Hai, huyện Hoà An, Cao Bằng tấp nập người mua từ sáng sớm ngày mồng 3 tháng 3 âm lịch.

Chùm ảnh: Chơi lễ mở cửa mồ với người Tày,  Nùng

Không chỉ có những đồ vàng mã thuần tuý của người Tày, Nùng mà còn có cả những đồ như xe máy, ti vi, tiền đô la...

Trẻ em ở Cao Bằng còn được nghỉ học để đi Tảo mộ.

Những người con xa quê cũng về trong ngày tết quan trọng nhất của dân tộc Tày, Nùng.

Ai ai cũng ăn vận chỉnh tề ra mộ làm lễ.

Những gia đình vừa có tang năm trước  vẫn phải đội khăn tang khi đi tảo mộ.

Sửa sang mộ cho sạch sẽ quang quẻ thể hiện tấm lòng của người còn sống với người đã khuất.

Sau đó lễ vật gồm các loại theo phong tục được bày trước mộ, hương được đốt lên để mời những người đã khuất.

Cháy hết tuần hương coi như người âm đã nhận đủ lễ vật mà người dương muốn gửi.

Mỗi ngôi mộ đều được dựng một cây nêu báo hiệu đã được dọn dẹp, làm lễ Tảo mộ...

Sau đó tất cả mọi người thụ lộc ngay tại khu mộ.

Bà Bế Thị Sung (Người dân tộc Nùng ở Quảng Uyên - Cao Bằng) sau khi Tảo mộ lại về làm lễ trước cửa nhà trước khi thụ lộc.

Anh Hoàng Văn Việt (Xã Ngọc Khê - Trùng Khánh - Cao Bằng) năm nào cũng phải đi đủ 9 nơi nội ngoại để làm lễ Tảo mộ  trong ngày mồng 3 tháng 3 vì theo phong tục ngày này mỗi gia đình phải đi đủ những ngôi mộ của người trong họ.

Đối với người Tày, Nùng sống ở Cao Bằng, tết Tảo mộ là ngày họ mạc gặp gỡ đông đủ nhất trong năm.

Comments (0)

Subscribe to this comment's feed

Write comment

smaller | bigger

busy

Tin liên quan:
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: