Blog CaoBangPro Online - Du lich Cao Bang

THUẬN ĐỨC VƯƠNG MẠC KÍNH VŨ

(Chưa rõ năm sinh, mất năm 1677 - Có chỗ gọi là Mạc Kính Hoàn)

Ngài là con của Khánh vương (Mạc Kính Khoan). Khi Khánh vương mất (1638) không báo tang cho nhà Lê biết, không chịu nộp cống. Lại xưng hiệu là Thuận Đức.

Chúa Trịnh Tráng đích thân đem quân đánh dẹp (1638) không được phải rút về. Liền năm sau Trịnh Tráng viết thư cho doanh Quỳ Đạo ở Quảng Tây, kể tội Ngài, hẹn ngày tháng tiến đánh lên Cao Bằng, mong sự phối hợp của nhà Minh. Thư hết lời đề cao phía bên kia. Chúa Trịnh lại viết thư gửi tới các viên tri châu Hạ Phiên họ Hứa (thuộc Quảng Tây), tri ty sứ Hỗ Nhuận, tri châu Hướng Vũ họ Hoàng, tri châu An Ninh họ Lý, tri châu Quy Thuận họ Sầm, hẹn họ đem quân diệt Ngài. Lời lẽ cũng như trên. Lại viết thư cho các quan châu ở Trung Quốc yêu cầu phối hợp bắt Ngài và Kính Mân ở Cao Bằng. Nói tới lợi hại, nếu bắt được Ngài và Kính Mân thì vùng biên giới Cao Bằng được yên ổn, đất quý ty được an ninh. Thư cho tri châu Hướng Vũ thì nói việc bắt Ngài dễ dàng như lấy đô vật trong túi. Thúc bách họ phối hợp. Các thư khác đại loại đều lập luận như nhau. Chẳng qua chỉ là sách lược cả mà thôi.

Các quan châu nhà Minh đều sai hẹn không đến. Chúa Trịnh đem quân đóng ở Bắc Nẫm rồi sai các tướng đi đánh các xứ Đà Dương, Hoa Biểu, Trục Khâm, Vân Đô. Tháng 12, phải rút quân về. Ngài lại ra chiếm lại các căn cứ cũ. Năm 1644, Trịnh Tạc lại đem quân đánh, Ngài lại lặng lẽ rút rồi lại ra. Theo ĐNTLTB chép: Năm 1655, Khoái Đức người của Nguyễn Hữu Dật đi Cao Bằng liên lạc với Thịnh Vương và các danh tướng nhà Mạc phối hợp đánh họ Trịnh.

Khi đánh, khi rút cứ như vậy. Tồn tại mãi đến năm 1677 mới bị Trịnh Tạc đem đại binh cùng các tướng Đinh Văn Tả, Lê Châu, Lê Hiếu đánh. Ngài phải chạy sang Tầu xin Thanh đế bắt họ Trịnh trả lại đất Cao Bằng cho nhà Mạc. Thanh đế cho sứ sang thương nghị mãi, Trịnh Tạc chịu trả lại cho họ Mạc 4 châu Cao Bằng (tức Thạch Lâm) Quảng Uyên, Thượng Lang, Hạ Lang và triệu quan đốc Vũ Vinh về.

Về sau Ngô Tam Quế phản nhà Thanh ở đất Vân Nam và Quảng Tây, Ngài đứng về phía Tam Quế chống lại nhà Thanh. Khi Tam Quế chết rồi, nhà Thanh lấy lại đất Quảng Tây. Nhân dịp ấy họ Trịnh muốn trừ họ Mạc cho xong, sai Đinh Văn Tả và Nguyễn Hữu Đang lên đánh Ngài. Tháng 8 năm Đinh Tỵ (1677), Ngài chạy sang Long Châu bị quân Thanh bắt giải sang trả cho An Nam.

Mạc triều đến đây kết thúc.(1)

*

*     *

Phụ chép

- Cố đô Nà Lữ, vòng thành 600 x 800m còn đó, bãi đạn gang còn đây, ngôi đền cổ kính đầy rêu phong, cây phong lan cổ thụ chọc trời hàng năm vẫn ra hoa thơm lừng cả một vùng; dịp tết hàng năm vào ngày 6-1 ta, khách thập phương vẫn đến trẩy hội, thắp hương tưởng nhớ công lao Vua Mạc, nhưng cũng có người nói: Đây là đền vua Lê - trắng đen chưa phân rõ.

- Theo truyền ngôn của dân gian, khi vua Mạc Kính Vũ bị thất thủ cố đô Nà Lữ, rút vào cố thủ ở vùng núi đá xã Phúc Tăng (thuộc di tích Lam Sơn ngày nay). Bà Hoàng hậu và 2 công chúa ra bờ sông Sê Lao nhẩy xuống sông tuẫn tiết cả 3 mẹ con.

+ Bà Hoàng hậu: Thi thể trôi theo sông Bằng về đến bến Vương phủ (Tổng hành dinh của các quan đại thần) ở Cao Bình rồi không trôi nữa, dân chúng vớt lên chôn cất và lập miếu thờ. Miếu thờ bà Hoàng nay ở cuối phố Cao Bình.

+ Công chúa Mạc Thị Hoa Dung (gần tuổi trăng tròn), thi thể trôi theo sông Bằng về đến Hoằng Gioòng cách cố đô Nà Lữ 300 mét về phía bắc quanh quẩn ở đấy, dân trong vùng vớt lên nhận ra và mang chôn cất ở phía trên Cầu Khanh, lập một Miếu nhỏ để thờ, nay Miếu còn đó - gần với đường cái nhựa 203 Cao Bằng - Pắc Bó ở Km 11.

Miếu thờ Công chúa Mạc Thị Hoa Dung

+ Công chúa Mạc Thị Cao Tiên xác trôi về đến ngã ba sông Bằng - sông Hiến gần Hoàng Thành (đại đồn của Nhà Mạc - nay là thị xã tỉnh lỵ Cao Bằng) dân chúng vớt được - thương cho người đẹp (đẹp như tiên) xấu số, họ đem chôn cất và lập Miếu thờ gọi là chùa Cao Tiên, nay ở sát Khuôn viên Tỉnh ủy Cao Bằng, cả 3 Miếu ở 3 nơi xa nhau vài cây số, không ai bảo ai, nhưng thành tập quán từ xưa khi có miếu thờ, nhiều người từ nhiều phương trời tìm đến vấn sóc vong hương hoa; thầm lặng nhớ tới người xưa.

Miếu thờ Công chúa Mạc Thị Cao Tiên trên phố Xuân Trường - sát khuôn viên Tỉnh uỷ Cao Bằng

Chùa Cao Tiên khi xưa

+ Còn Công chúa cả Mạc Thị Tuyết Lan - người đẹp như tiên biến thành, vào độ tuổi hoa nở rực rỡ; Vua cha là Mạc Kính Vũ cũng đã cho hứa hôn sang năm sau tuổi 18 sẽ tổ chức thành hôn (phò mã tương lai người họ Hoàng ở địa phương là một công tử ở chốn Kình kỳ, khôi ngô tuấn tú, học hành giỏi cả văn và võ). Công chúa cùng mẹ nuôi về thăm quê (mẹ nuôi) ở Nam Mẫu (Bà có công chăm nom dậy dỗ các công chúa; được vua Mạc cấp đất phong thưởng cho bà, gọi đất đó là Nam Mẫu (người mẹ phía Nam) gần với hồ Ba Bể, nay là xã Nam Mẫu, huyện Ba Bể). Khi chiến sự xảy ra, công chúa cùng các nô tỳ bèn quay trở về, gần đến Kinh đô thì bị quân địch bắt cả đoàn; thấy người đẹp lại đối đáp giỏi giang, quân Lê - Trịnh sinh nghi liền đem nộp cho Thống tướng Đinh Văn Tả lúc đó hạ trại đóng đại bản doanh ở Nà Mười gần thành Phục Hòa. Bị sa vào tay Tướng địch, nhưng Nàng vẫn giữ khí tiết công chúa nhà Mạc, làm cho Tướng Tả cũng phải trọng nể, xử sự với công chúa cho đúng mực. Khi đó, vua Kính Vũ đã bí mật rút lui về ở thành Phục Hòa. Biết tin con gái - Công chúa cả bị bắt; vào một đêm trăng thanh ở nơi bến sông Phục Hòa, nhìn sang bên kia sông - nơi có con mình sống trong vòng giam của quân địch, vua Kính Vũ chạnh lòng mà làm một bài thơ rất lâm ly thống thiết rồi sai người bí mật mang thơ đến cho Công chúa Tuyết Lan; nàng đọc thơ hiểu ý vua cha, về sau Công chúa tìm cách quyên sinh, nhảy xuống sông Bằng tự tử. Để tưởng nhớ người đẹp tài hoa, dân chúng ở bến sông Phiêng Lâu lập miếu thờ và gọi vùng đất ấy là Tiên Thành nay là xã Tiên Thành, huyện Phục Hòa.

Theo ông Nguyễn Thiên Tứ

Ủy viên Văn nghệ dân gian Chi hội Cao Bằng

Nguyên Đại tá QĐND Việt Nam

Chú thích:

1. Có tài liệu viết Ngài chạy về cố thủ ở núi đá xã Phúc Tăng, tại Diệm Xuân xã Việt Xuân, huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc, có mộ táng treo xác ướp dân gian truyền là mộ vua Mạc Kính Vũ.

Set as favorite

Bookmark

Email this

Hits: 2140

Comments (0)

Subscribe to this comment's feed

Write comment

Name

Email

Website

Title

Comment

smaller | bigger

Subscribe via email (registered users only)

I have read and agree to the Terms of Usage.

Add Comment