Blog CaoBangPro Online - Du lich Cao Bang

Thầy Hà Văn Đồng nằm nghiêng, áp tấm thân tàn tật bên phải của mình xuống vuông phản gỗ nhẵn bóng mồ hôi. Bà mẹ già ngoài 90 tuổi ngồi bần thần, ông bố gần chín chục tuổi cũng đang loay hoay giúp đứa con 52 tuổi của mình vệ sinh cá nhân. Người em trai thầy Đồng lui cui, xuỳ xuỳ đuổi đám gà nhép bướng bỉnh đang xộc vào phóng uế trong căn nhà nhỏ “trải” nền bằng ximăng lổn nhổn.

“Chú ấy bị tàn tật, vì đi kiếm củi giẫm phải mìn người ta bỏ lại từ hồi chiến tranh” - thầy Đồng nói. Cặp vợ chồng già mắt mờ, chân chậm thấy có khách đi ôtô, bèn lo lắng dựng đứa con bị liệt nửa người dậy, rồi họ ý tứ lảng cả xuống bếp. Có vẻ, người cũ như các cụ thường sợ những cái gì có hơi hướng của sự nghiêm trang.

Vì có Hoài Phương, người vẫn thường cạy cục xin “tiếp tế” cho cái gia đình toàn người... già cả và tàn tật của mình, nên thầy Đồng rất tự tin tiếp khách. Vừa rót nước bằng tay trái, thầy vừa nói: “Tôi vốn thuận tay phải như anh, từ ngày bị liệt, buộc phải nằm nghiêng cái nửa thân mình hỏng hóc bên phải xuống phản, thành thử ra giờ lại thuận tay bên trái!”.

Trên tường, thấy treo tấm “Tuổi trẻ dũng cảm bảo vệ tổ quốc”, trong các túi nylon cũ mèm trên bàn, thầy Đồng gói kỹ một tấm thẻ màu đỏ nữa - “Thẻ đảng viên”. Năm nay, hơn 50 tuổi đời, thầy Đồng có 31 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng. Sinh năm 1958 ở Sóc Hà, học hết văn hoá 10/10, năm 1976, ra nhập quân ngũ, được đưa về Xuân Mai học 3 năm tiếng Trung và nhiều kỹ năng chiến đấu khác. Trở về công tác trong lực lượng biên phòng ở Bảo Lạc, Hà Văn Đồng đã lập nhiều thành tích trong chiến đấu và công tác (anh kiêm phiên dịch tiếng Trung của lực lượng vũ trang). Nhờ thế, anh được vinh dự đứng trong hàng ngũ của Đảng, được thưởng huy hiệu tuổi trẻ dũng cảm.

Bỗng dưng, bị bệnh từ trên giời ném trúng, đời anh bước vào ngã rẽ oan nghiệt.

Bấy giờ, mỗi người phỏng đoán một thứ bệnh khác nhau. Nhưng không ít người vùng cao mê lú đã đổ cho thầy bị ma làm do ăn ở... ác. Họ bảo, liệt nửa người, tàn phế thế thì phải biết an phận, đừng cãi lại số trời mà sẽ còn phải khổ thêm. Đơn vị thương xót lắm, thấy Đồng bị đau lưng, thần kinh toạ, đau mãi xuống hông, đau đến teo luôn chân bên trái, rồi không cúi, không đi được nữa..., đã cho anh trở về quê hương. Họ phát cho một con ngựa, treo lên đó một cái balô, người trẻ dũng cảm Hà Văn Đồng chống gậy leo lên ngựa, thấp thểnh vượt đèo dốc về nơi mình đã sinh ra.

Nhiều sinh hoạt cá nhân, kể cả việc vươn người ra xếp lại sách vở, thầy Đồng cũng không dễ gì tự làm được. Ông bố và bà mẹ già 90 tuổi vẫn phải hỗ trợ con trai như thế này!

Gặp cảnh ấy, bố mẹ khóc váng nhà, xóm làng tím ruột xót xa. Càng thuốc thang, dường như bệnh càng nặng, cái sự “liệt” nó lan nốt sang chân bên phải. Đồng bò lê kéo càng, rồi đặt đâu ngồi đấy như pho tượng. Người vợ thề non hẹn biển bỏ lên xe hoa, ra nước ngoài với lời thề mới. Giữa lúc đó, em trai Đồng nỗ lực làm lụng giúp đỡ bố mẹ để vơi bớt nỗi đau và sự gieo neo của gia đình, thì trong một chiều sẩm tối năm 1984, tiếng nổ rền vang góc rừng, cậu em Hà Văn Tranh giẫm phải mìn, tàn tật nốt.

Gần chục năm nằm bệt, nằm đến hõm một bên cơ thể, anh Đồng đã nghĩ rất nhiều, thậm chí nghĩ quẩn cả việc tìm đến cái chết thật sớm cho mình và người thân đỡ khổ. Cái cảnh bố già 90 tuổi, mẹ già như chuối chín cây phải cơm bưng nước rót, phải hầu cả vệ sinh cá nhân cho mình hôm nay, hai mươi năm trước, Hà Văn Đồng đã nằm dài và tưởng tượng ra rồi. Song anh không tin mình còn sống được đến hôm nay, nếu như một ngày anh không quả quyết: Phải làm một cái gì đó cho đời đỡ vô nghĩa. Làm một việc gì hữu ích cho cộng đồng đi chứ.

Nghị lực của một chiến binh xông pha trận mạc, 10 năm nằm nấu chí trong xót xa đã giúp người bệnh Hà Văn Đồng kiên cường đứng dậy. Anh nhìn vào kho sách tiếng Trung giữa nhà, nghĩ: kho sách này, ta đã học thuộc gần hết, cả “bồ chữ” ấy sao cứ nằm mãi trong lều tranh kia, sao cứ đè mãi thân ta trong sự tàn phế đặt đâu ngồi đấy thế?

Năm 1991, thấy đám trẻ mải chơi, cứ lang thang bên vở nước, ngoài bìa núi trước nhà với nhiều trò nghịch dại, người cựu binh Hà Văn Đồng bèn “dụ” chúng vào học tiếng Trung làm hành trang để “vượt vũ môn hoá rồng” - thay vì con trâu đi trước cái cày theo sau! Ánh sáng loé lên, anh Đồng quyết định nhờ hàng xóm gọi đám trẻ quanh nhà vào, anh ngồi lên tấm phản bóng nhẵn mồ hôi của mình rồi say sưa giảng giải. Là vùng giáp biên, cách cửa khẩu Sóc Giang có 4km, giao lưu với nước bạn nhiều, ở trường lớp, các cháu cũng được tăng cường dạy “thời lượng” môn tiếng Trung nhiều hơn khu vực khác, nhưng học thì biết bao nhiêu cho đủ...

Đám trẻ theo “thầy Đồng” với một sức cuốn hút mà chính người cựu binh tàn phế đó cũng phải ngạc nhiên. Các cháu học miệt mài, học đến mức nhà trường PTCS trong xã phải có ý kiến về việc thầy thu hút nhiều học sinh đến nhà thầy nằm bò ra cái phản cũ của thầy quá, các cháu sinh ra chểnh mảng đến trường. Thầy đứng ra vận động các em đến trường đầy đủ, việc học của thầy chỉ là hỗ trợ thôi. Bây giờ, thì giáo viên trong khu vực ai cũng đã hiểu tấm lòng “người thầy bên đôi nạng gỗ”, nhiều thầy - cô giáo còn dắt con cháu đến gửi thầy chăm chút.

Món quà màu nhiệm của hơn 30 em đã “vượt vũ môn”

Dù chưa một ngày được học sư phạm, dù không tự lo vệ sinh cá nhân cho bản thân được, nhưng thầy Đồng đã nỗ lực tìm ra nhiều cách giảng dạy môn tiếng Trung, khiến các giáo viên nhiều năm kinh nghiệm trong khu vực cũng phải thán phục.

Thầy nói: “Tôi dạy vì yêu trẻ và yêu môn tiếng Trung, văn hoá Trung Hoa. Lúc đầu, mày mò rất vất vả, vì tài liệu thiếu thốn, mà mình tự dưng làm... thầy cũng bỡ ngỡ lắm chứ. Tôi nhờ bạn bè mua thêm sách, nhờ những người ở Hà Nội gửi tài liệu lên. Lại thêm, tài liệu giảng dạy và phương pháp giảng dạy của Nhà nước cứ thay đổi liên tục.

Hơn 30 học sinh của thầy Đồng đã đỗ vào khoa tiếng Trung của các trường Đại học, cao đẳng

Đến giờ thì tôi theo đúng chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhưng tôi vẫn thường gặp gỡ tham khảo ý kiến những người thăm thân qua lại biên giới, các chuyên gia tiếng Trung, họ hỏi tôi: Anh dạy các cháu theo phương pháp nào? Tôi bảo, bản địa xứ anh dạy phương pháp nào. Hoá ra hai bên giống nhau, cùng dạy trẻ nhớ chữ theo “bộ” (tiếng Trung không có... đánh vần, học chữ nào nhớ chữ đó).

Các em Hồng Mi (ở Sóc Giang), Đàm Văn Nghị, Đàm Thị Thuỷ (Trường THPT Hà Quảng) cùng 10 em nhỏ nữa ngồi quanh cái bàn và tấm phản gỗ say sưa nghe thầy Đồng giảng bài. Hơn 10 năm qua, người cựu binh tàn nhưng không phế đã làm người lái đò chở không biết bao nhiêu người học trò sang sông. Thầy không nhớ hết được, chỉ biết rằng, những người bà con kính nể cái kỳ tích từ đôi nạng gỗ đó đã thống kê: Có ít nhất 33 em học sinh của thầy đã đỗ vào khoa tiếng Trung ở các trường đại học và cao đẳng trong cả nước.

Một câu chuyện khó tin nhưng có thật ở đời. Và những học trò ấy vẫn thường trở về thăm thầy, nhiều người thổn thức, day dứt về hình ảnh sự hy sinh đáng kinh ngạc của thầy vì đàn em. Bạn Nguyễn Thị Thu - cử nhân tiếng Trung, đang công tác tại Công ty CP gang thép Cao Bằng - kể: thầy quá nghèo, bố mẹ già yếu, đôi khi học trò đến không thấy gia đình còn gạo ăn, nhưng phụ huynh mang tiền “giúp đỡ”, mang trứng sữa để thầy bồi dưỡng, thầy vẫn một mực không lấy. Có học sinh của thầy về uỷ ban huyện công tác, đến dịp lễ, tết vẫn mang hoa và dầu gió đến tặng thầy. Có người đi nghiên cứu sinh tiếng Trung ở tận Thượng Hải, Trung Quốc.

Hơn 500 học trò từng được người đàn ông chống nạng gỗ kia “rèn chữ luyện tài”, giờ đã gom nhau lại thành một cái hội “học sinh thầy Đồng”. Nhiều em suốt 12 năm học phổ thông đến nhà thầy Đồng học, chưa bao giờ thầy nhận một chút thù lao từ cha mẹ nghèo của em. Có người nghe thơm danh thầy Đồng, cất công từ dưới Bắc Cạn, vượt hơn 200km lên Sóc Hà “tầm sư học đạo”.

“Thỉnh thoảng vẫn có phụ huynh đưa năm bảy chục ngàn cho thầy phục thuốc lúc ốm đau, nhưng tôi không nhận, vì bà con còn khó khăn lắm. Dạy các cháu, thấy các cháu đỗ đạt, không phụ công thầy, thế là mừng nhất rồi” - thầy nói đến đây, thấy đám trẻ ríu rít thập thò ngoài sân, rồi tiếng chào khách trịnh trọng của từng cháu vang lên.

Không chỉ dạy chữ, thầy Đồng rất giống những “kỳ nhân” mở lớp trong lều tranh ở truyện cổ Trung Hoa, thầy coi việc rèn người còn quan trọng hơn rèn chữ. Một học trò ghé tai tôi, kể: “Chú à, có hôm cháu đến sớm, thấy thầy bị sốt rồi ngã nằm sấp xuống. Hai ông bà (bố mẹ thầy) lên gân cố sức, nhưng tuổi già ngoài 90 khiến họ không còn “dựng” thầy dậy được nữa. Cả ông bà và thầy cứ ai ở đúng vị trí đó mà... khóc!”.

Nói xong, cô bé gạt nước mắt ra ngồi với người em trai tàn tật của thầy Đồng, bên cái bu gà nhép lích ra lích rích. Chúng tôi ra về, một buổi học huyền thoại nữa lại bắt đầu.